توانبخشی
توانبخشی
توانبخشی

توانبخشی

نوشته شده توسط
دوشنبه, 14 آبان 1397 ساعت 14:22
این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)

توانبخشی چیست؟

توانبخشی چیست؟
توانبخشی چیست؟

راه رفتن در پارک، لذت از یک کوهپیمایی همراه با دوستان و رسیدن به کار‌های خانه در شرایط مختلف، حرکت کردن، بلند شدن، نشستن، راه رفتن و دویدن: انجام تمام این فعالیت‌ها بدون محدودیت نعمتی است که باید قدر آن را دانست، چرا که گاهی حتی یک بیماری یا آسیب جزئی نیز می تواند انجام این فعالیت‌های روزمره و ساده را غیر ممکن سازد.

توانبخشی یا بازتوانی (rehabilitation)، یک فرآیند مراقبتی-درمانی است که به شما کمک می‌کند توانایی‌های از دست رفته را بازیابی و شرایط حاضر را نگهداری کنید و چنانچه به دنبال ارتقا توانایی‌های روزمره خود هستید، توانبخشی همواره در کنار شماست. این توانایی ها شامل توانایی های فیزیکی‌، روانی‌، شناختی‌ (تفکر و یادگیری) و معنوی یک فرد می باشد. شما ممکن است این توانایی‌ها را به علت بیماری، آسیب و یا عارضهٔ جانبی درمان یک بیماری از دست داده باشید. حال توانبخشی اینجاست تا شما را در بهبود کیفیت زندگی‌ روزمره و عملکرد یاری کند.

اگر چه علوم توانبخشی در حیطهٔ علوم پزشکی‌ میباشند اما در بسیاری از موارد نگرش متفاوتی دارد. توانبخشی در وحلهٔ اول یک روش آموزشی برای استقلال هر چه بیشتر بیمار در انجام کار‌های روزانهٔ و همکاری با افراد خانواده، دوستان و اجتماع می‌باشد. بنابراین توانبخشی نقش فعال بیمار در برنامه ریزی و هدف گذاری برای بهبود هرچه سریع تر را میطلبد. این هدف گذاری‌ها باید بر اساس شرایط خود بیمار و چیزهایی که برایش اهمیت دارد انجام شود. توجه داشته باشید که توانبخشی یک روش درمانی غیر تهاجمی (بدون تجویز دارو یا عمل جراحی) برای کسب مجدد یا ارتقا توانایی های شخص است که تابع اهدافی مشخص و در طول یک دوره ی درمانی برنامه ریزی شده دنبال می شود.

برنامهٔ توانبخشی و اهداف آن چیست؟

برنامهٔ توانبخشی و اهداف آن چیست؟
برنامهٔ توانبخشی و اهداف آن چیست؟

به طور کلی‌ هدف از برنامهٔ توانبخشی بازیابی توانایی‌ها و استقلال یا ارتقا کیفیت زندگی‌ فرد است. این برنامه بر اساس نیاز‌های بیمار، علت (موقت یا پایدار) آسیب، توانایی های از دست رفته و وخامت آسیب تهیه و تنظیم میشود و بر اساس بازخورد بیمار و نتایج درمانی ادامه می‌‌یابد یا تغییر می‌کند. با توجه به اینکه این برنامه بر اساس نیازهای هر شخص تنظیم میشود، اما اجزای کلی‌ آن ثابت می باشد:

  • درمان علل پایه ای بیماری/آسیب و پیشگیری از عوارض آتی،
  • ارتقا توانایی‌ها و عملکرد شخص،
  • تهیهٔ وسایل کمکی‌ و تغییر محیط زندگی‌،
  • آموزش بیمار و خانواده او و کمک برای وفق پذیری با شرایط جدید زندگی.

و البته موفقیت و نتایج درمانی بهینه نیز به چند عامل بستگی دارد:

  • ماهیت و وخامت بیماری/نقصان و آسیب،
  • عوارض و تاثیرات متعاقب بیماری/آسیب اولیه،
  • سلامت کلی‌ بیمار (جوانب روحی‌ و روانی‌ در کنار شرایط فیزیکی‌)،
  • حمایت خانوادگی.

در توانبخشی غیر ممکن وجود ندارد و هر مراجع یا بیمار شانس این را دارد که با توجه به نکات بالا شرایط خود را بهبود بخشد و استقلال و توانایی بیشتری بدست آورد.

چه کسانی‌ به توانبخشی نیاز دارند؟

چه کسانی‌ به توانبخشی نیاز دارند؟
چه کسانی‌ به توانبخشی نیاز دارند؟

حال بیایید گروه‌هایی را که به طور اختصاصی به توانبخشی نیاز دارند بشناسیم:

  • آسیب و ضربه، شامل سوختگی ها، شکستگی ها، ضربه به سر و آسیب‌های ستون فقرات،
  • سکتهٔ مغزی و قلبی،
  • جراحی‌های سنگین،
  • عارضه روش‌های درمانی دیگر مانند شیمی‌ درمانی برای سرطان،
  • برخی‌ از نقص‌های مادرزادی و اختلالات ژنتیکی،
  • درد‌های مزمن مثل درد گردن و کمر.

برنامه های توانبخشی شامل تمامی گروه‌های سنی‌ نیز می‌باشد.

تیم توانبخشی

تیم توانبخشی
تیم توانبخشی

اکنون فرصت مناسبی است تا با تیم توانبخشی و انواع درمان در این حیطه بیشتر آشنا شویم:

  • توانبخشی شناختی: کمک برای بازآموزی یا بهبود مهارت‌های نظیر فکر کردن، یادگیری، حافظه، برنامه ریزی و تصمیم گیری،
  • مشاورهٔ سلامت روان،
  • موسیقی‌ یا هنر درمانی برای کمک به ابراز احساسات، بهبود تفکر و روابط اجتماعی،
  • مشاوره تغذیه،
  • کاردرمانی برای کمک به انجام هر چه بهتر کارهای روزانهٔ،
  • فیزیوتراپی برای کمک به افزایش قدرت، تحرک و آمادگی جسمانی،
  • توانبخشی تفریحی برای بهبود سلامت احساسی‌ توسط کار‌های هنری و دستی‌، بازی‌، تمرینات ریلکسیشن و درمان با کمک حیوانات،
  • توانبخشی حرفه ای برای کسب مهارت‌های لازم برای اشتغال به کار یا تحصیل،
  • گفتار درمانی برای کمک به گفتار، درک، خواندن، نوشتن و بلع،
  • مدیریت درد،
  • وسایل کمکی‌ شامل ابزار، تجهیزات و محصولاتی که برای کمک به عملکرد و تحرک بیشتر اشخاص استفاده میشود.

نحوه ارائه خدمات توانبخشی بر اساس شرایط و نیاز بیمار، می تواند در کلینیک، بیمارستان و یا در اتاق بستری انجام گیرد. البته گاهی اوقات و در صورت نیاز، این خدمات در خانهٔ بیمار هم ارائه میشوند. و در صورت ارائه خدمات در منزل بیمار، اعضای خانواده و دوستان نیز باید بیمار را در انجام برنامهٔ توانبخشی یاری کنند.

فیزیوتراپی و توانبخشی

فیزیوتراپی و توانبخشی
فیزیوتراپی و توانبخشی

بازیابی حرکتی‌

فیزیوتراپی که به معنی‌ درمان با استفاده از عوامل فیزیکی‌ (درمان‌های دستی‌، الکتروتراپی، آب درمانی و..) می‌باشد یک رویکرد عملگرایانه در حیطهٔ علوم توانبخشی است، یعنی‌ فیزیوتراپیست با بهره گیری از عوامل فیزیکی‌ سعی‌ در تشخیص و درمان مشکلات، آسیبها و بیماری‌های شخص دارد. و این بیماری‌ها و آسیب‌ها تنها به یک حیطهٔ خاص محدود نیستند. فیزیوتراپی اطفال، سالمندان، قلبی ریوی، ورزشی، ارتوپدی (سیستم اسکلتی‌عضلانی) و نورولوژی (سیستم عصبی) همه از زیر شاخه‌های این رشتهٔ توانبخشی میباشند.

یکی‌ از وظایف فیزیوتراپیست تهیهٔ یک برنامهٔ توانبخشی متمرکز بر روی بازیابی حرکت و عملکرد بیمار، و پیشگیری از آسیب بیشتر می‌‌باشد. ترویج سبک زندگی‌ سالم و فعال از دیگر وظایف این عضو از تیم توانبخشی می‌باشد.
فیزیوتراپیست‌ها در حیطه های فراوانی‌ من جمله موارد زیر فعالیت می کنند که هدفشان درمان و آموزش صحیح بیماران است:

  • حرکت،
  • بازآموزی راه رفتن و تعادل،
  • درمان با مدالیته های سرمایی و گرمایی و ماساژ،
  • فعالیت‌های روزمره،
  • سوختگی،
  • گچ گیری و آتل بندی،
  • عصا، ویلچر، عصای زیر بغل،
  • بازآموزی عضلانی،
  • مدیریت درد،
  • تقویت قلبی ریوی،
  • استفاده از اندام مصنوعی،
  • برنامه‌های تمرینی.

نمونهٔ یک برنامهٔ توانبخشی

توانبخشی درد گردن و کمر

برنامهٔ توانبخشی برای درد گردن و کمر بر اساس نیاز‌های بیمار و بسته به نوع و وخامت درد، آسیب و یا بیماری تهیه میشود. و البته نقش فعال بیمار و خانواده او نیز در موفقیت این برنامه بسیار تاثیر گذر خواهد بود.
هدف از توانبخشی گردن و کمر، کمک به شخص برای بازگشت به بالاترین سطح عملکرد و استقلال است به طوری که کیفیت زندگی‌ فیزیکی‌، احساسی‌ و اجتماعی او نیز افزایش یابد. تمرکز این برنامه ی توانبخشی، کاهش درد و افزایش حرکت می‌باشد.

توانبخشی گردن و کمر از ۳ فاز تشکیل شده:

فاز 1 فاز حاد

در این فاز اولیه روانپزشک، و متخصص ارتوپدی و بقیهٔ تیم درمان به دنبال تشخیص، تهیهٔ برنامهٔ درمانی و شروع بلافاصلهٔ درمان برای کاهش درد و التهاب میباشند. که این موارد شامل اصلاح سبک زندگی‌ بیمار، تمرین درمانی یا استفاده از اولتراسوند، تحریک الکتریکی‌ یا تزریقات خاصی‌ است.

فاز 2 فاز بهبودی

پس از کاهش درد و التهاب، تیم درمان بیمار را در بازیابی عملکرد یاری می‌رساند. برای مثال بازگرداندن بیمار به فعالیت‌های روزانه، شروع برنامهٔ تمرین درمانی برای کسب انعطاف پذیری و قدرت.

فاز 3 فاز نگهداری و ادامه

این فاز دو هدف مهم دارد: آموزش بیمار برای پیشگیری از هر گونه آسیب بیشتر کمر و گردن، و همچنین پیشگیری توسط افزایش استقامت و قدرت.


چنانچه علاقمند به مطالعه ی‌ بیشتر در مورد درد گردن و کمر، فیزیوتراپی و استفاده از تمرین درمانی هستید به لینک‌های زیر مراجعه کنید:

روش های درمان کمردرد

ورزش های مفید و مضر برای کمردرد

فیزیوتراپی گردن

فیزیوتراپی کمر

تمرین درمانی

توانبخشی در آرتروز

نمونهٔ دیگر همکاری تیم توانبخشی در تشخیص و درمان آرتروز می‌باشد. در ابتدا و برای تشخیص، پزشک شما را به رادیولوژیست ارجاع می دهد. در بعضی‌ از مورد و برای اطمینان بیشتر از تشخیص، لازم است تا با مراجعه به آزمایشگاه و انجام یک سری از آزمایشات (ادرار و خون)، نوع بیماری تایید شود.

هدف از توانبخشی در بیماران مبتلا به آرتروز کاهش درد و افزایش حرکت در مفاصل مبتلا می‌باشد. برای دست یابی‌ به این اهداف، برنامه ی‌ توانبخشی باید شامل موارد زیر باشد:

  • تمرینات برای کنترل درد مفاصل و تورم،
  • تمرینات برای بهبود حرکت و آمادگی جسمانی،
  • سرما یا گرما درمانی،
  • ماساژ،
  • تحریک الکتریکی عصبی برای کاهش درد،
  • طب سوزنی،
  • مدیریت استرس و حمایت احساساتی‌،
  • عدم تحرک مفاصل و روش‌هایی برای محافظت از آسیب، فرسودگی و تغییر شکل مفاصل،
  • مشاور تغذیه برای کنترل وزن،
  • استفاده از وسایل کمکی‌،
  • آموزش بیمار و خانواده.

برای مطالعه ی‌ بیشتر درباره ی آرتروز و روش درمانی طب سوزنی به لینک‌های زیر مراجعه کنید:

آرتروز گردن

آرتروز زانو

طب سوزنی (درای نیدلینگ)

کلینیک فیزیوتراپی دکتر راستگو مفتخر است تا شما عزیزان را در توانبخشی و بهبودی هرچه سریع تر با استفاده از کادری مجرب و روش‌های نوین یاری بخشد.

منابع:

http://oxfordmedicine.com/view/10.1093/med/9780199550524.001.0001/med-9780199550524-chapter-1

https://www.lakelandhealth.org/medical-services/rehabilitation/what-is-rehabilitation

https://www.goodshepherdrehab.org/about/what-rehabilitation

Dr. Otadi, TUMS associate professor, class notes, Fall 2018

https://www.lakelandhealth.org/medical-services/rehabilitation/rehabilitation-conditions/back-and-neck

https://www.lakelandhealth.org/medical-services/rehabilitation/rehabilitation-services/physical-therapy

خواندن 210 دفعه
دکتر مریم راستگو

دکتر مریم راستگو متولد سال 1360 در شهر تهران هستم. دیپلم خود را در رشته علوم تجربی را در سال 1378 گرفتم.
مقطع کارشناسی رشته فیزیوتراپی (PT. BSc) را از سال 1382-1378 در دانشکده توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی تهران به اتمام رساندم. مقطع کارشناسی ارشد فیزیوتراپی (PT. MSc) را از سال 1386-1383 در دانشکده توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی تهران تمام کردم، و مقطع دکترای تخصصی فیزیوتراپی (PT. PhD) از سال 1393-1388 در دانشکده توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی تهران گذراندم. از سال 1393 تا 1395 عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی بودم. سابقه 1 سال کار در مطب خصوصی به عنوان فیزیوتراپیست، 2 سال کار در بیمارستان کودکان مفید به عنوان فیزیوتراپیست اطفال و نیز 2 سال کار در بیمارستان شهدای تجریش را دارم. مولف کتاب کمردرد: روش های پیشگیری و درمان در سال 1386 توسط انتشارات ارجمند هستم که تاکنون 3 مرتبه تجدید چاپ شده است. در سال 1392 با کمک تجربیات ام در بیمارستان کودکان مفید کتاب راهنمای مراقبت از بیماران فیبروز کیستیک برای بیماران و خانواده آنها را نوشتم. مقالات و سخنرانی های متعددی را در مجلات و سمینارهای معتبر دنیا ارایه کردم. در حال حاضر در مطب شخصی خود مشغول به فعالیت هستم و خرسندم از اینکه حاصل سالها تحصیل، تحقیق، تدریس و تجربیات درمانی خود را در اختیار هموطنان عزیزم می گذارم و افتخار خدمت به بیماران را دارم.

physiotherapistsite.com

نظر دادن

دریافت نوبت فیزیوتراپی

دریافت نوبت اینترنتی

تماس با کلینیک فیزیوتراپی دکتر راستگو

قیطریه، انتهای بلوار اندرزگو، خیابان برادران سلیمانی غربی، پلاک 122، ساختمان پزشکان حکیم، طبقه 2 واحد 10

02122398250

ساعات کاری کلینیک

  • شنبه : 7:00 - 18:00
  • یکشنبه: 7:00 - 18:00
  • دوشنبه : 7:00 - 18:00
  • سه شنبه: 7:00 - 18:00
  • چهارشنبه: 7:00 - 18:00
  • پنج شنبه: 7:00 - 16:00