فیزیوتراپی سکته مغزی در شرق، جنوب‌شرق و جنوب تهران
بعد از سکته مغزی، مسیر برگشت به زندگی معمولاً با ضعف یک طرف بدن، به‌هم‌ریختن تعادل و کندشدن راه‌رفتن شروع می‌شود؛ مسیری که هم برای بیمار و هم برای خانواده‌اش ناآشناست. توانبخشی منظم و هدفمند بخش مهمی از این مسیر است و وقتی وضعیت پزشکی بیمار پایدار شد، هر چه زودتر و با نظر پزشک شروع شود فرصت بیشتری برای بازیابی عملکرد وجود دارد.
اگر در شرق، جنوب‌شرق یا جنوب تهران زندگی یا کار می‌کنید، می‌توانید برای برنامه‌ی توانبخشی حرکتی به یکی از سه شعبه‌ی فیزیوسنتر در نارمک، پیروزی یا دولاب/خاوران مراجعه کنید.
اگر علائم سکته همین حالا شروع شده است
این صفحه برای توانبخشی بعد از سکته است. اگر هر یک از نشانه‌های زیر ناگهانی شروع شده، فیزیوتراپی جای مناسبی نیست و باید فوراً درمان بیمارستانی شروع شود:
- افتادگی یا کج‌شدن ناگهانی یک طرف صورت
- ضعف یا بی‌حسی ناگهانی دست یا پا، معمولاً در یک طرف بدن
- به‌هم‌ریختن گفتار؛ لکنت ناگهانی یا ناتوانی در فهمیدن حرف دیگران
- تاری یا ازدست‌رفتن ناگهانی بینایی، یا سرگیجه‌ی شدید همراه با از دست رفتن تعادل
- سردرد ناگهانی و بسیار شدید که قبلاً مشابهش را نداشته‌اید
بی‌درنگ با ۱۱۵ تماس بگیرید و ساعت شروع علائم را یادداشت کنید. در سکته زمان تعیین‌کننده است؛ منتظر بهترشدن علائم نمانید. بیماری که در حال توانبخشی است و علائم تازه‌ای پیدا می‌کند هم باید همین‌طور اقدام کند.
فیزیوتراپی بعد از سکته برای چه کاری است؟
سکته به بخشی از مغز آسیب می‌زند و ارتباط آن بخش با عضلات را مختل می‌کند. هدف فیزیوتراپی کمک به مغز و بدن است تا دوباره الگوهای حرکتی را یاد بگیرند و تا حد ممکن استقلال بیمار برگردد:
- بازیابی قدرت و کنترل دست و پای درگیر
- بهتر‌کردن تعادل و کم‌کردن خطر زمین‌خوردن
- تمرین مجدد بلندشدن از صندلی، جابه‌جایی از تخت و راه‌رفتن
- پیشگیری از سفتی و کوتاه‌شدن عضلات در طرف ضعیف
- کنترل درد شانه‌ی طرف درگیر
- بالابردن استقامت و کم‌کردن خستگی زودرس
- کمک به انجام کارهای روزمره با کمترین وابستگی به دیگران
فیزیوتراپی نتیجه را تضمین نمی‌کند. میزان بهبودی به وسعت و محل آسیب، سن، بیماری‌های همراه و پیگیری تمرین‌ها بستگی دارد.
سه مرحله‌ی بهبودی؛ هر کدام با تمرکز متفاوت
معمولاً بیشترین سرعت پیشرفت در همین دوره دیده می‌شود. تمرکز روی نشستن، ایستادن، جابه‌جایی و جلوگیری از عارضه‌های بی‌حرکتی است و شروع کار با اجازه‌ی پزشک معالج انجام می‌شود.
نوبت راه‌رفتن بهتر، تعادل در موقعیت‌های سخت‌تر و استفاده‌ی عملکردی از دست است؛ مثلاً برداشتن لیوان یا بستن دکمه.
هدف نگه‌داشتن دستاوردها، جلوگیری از سفتی و کاهش توانایی و بازگشت به فعالیت‌های اجتماعی است. بهبود در این مرحله کندتر است، اما معمولاً متوقف نمی‌شود.
مشکلاتی که بیشتر مراجعه‌کنندگان با آن روبه‌رو هستند
ضعف یک نیمه‌ی بدن
ضعف دست و پای یک طرف شایع‌ترین مشکل است. تمرین‌ها از حرکت‌های کمک‌شده شروع می‌شوند و کم‌کم به حرکت مستقل می‌رسند.
سفتی و اسپاسم
در بعضی بیماران عضلات به‌مرور سفت می‌شوند و مچ، انگشتان یا آرنج در یک حالت می‌مانند. کشش، تمرین و وضعیت‌دهی صحیح بخشی از کنترل آن است؛ در موارد شدید، پزشک وارد می‌شود.
افتادگی پا و ناپایداری در راه‌رفتن
وقتی نوک پا هنگام قدم برداشتن بالا نمی‌آید، بیمار می‌لنگد یا زمین می‌خورد. تمرین راه‌رفتن و تقویت عضلات ساق و ران، همراه با ارزیابی نیاز به وسیله‌ی کمکی، بخشی از برنامه است.
درد شانه
شانه‌ی طرف ضعیف مستعد درد است، مخصوصاً اگر بازو کشیده شود یا بدون حمایت آویزان بماند. برای آشنایی با درمان‌های شانه، فیزیوتراپی شانه را ببینید.
ضعف صورت
ضعف صورت بعد از سکته با فلج بل یکسان نیست و تشخیص آن با پزشک است. اگر درباره‌ی فلج بل سوال دارید، صفحه‌ی فیزیوتراپی فلج بل را بخوانید.
خانواده چه کمکی می‌تواند بکند؟
- در جلسه‌ها همراه بیمار باشید تا روش درست کمک‌کردن را از فیزیوتراپیست ببینید.
- بازوی طرف ضعیف را نکشید و بیمار را از همان بازو بلند نکنید؛ این کار شانه را آسیب می‌زند.
- جلوی کارهایی را که بیمار می‌تواند خودش انجام دهد نگیرید، حتی اگر کند باشد.
- مسیر خانه را امن کنید: فرش‌های لغزنده را جمع کنید، در حمام دستگیره بگذارید و نور شب‌ها را کافی نگه دارید.
- تمرین‌هایی را که فیزیوتراپیست داده، همان‌طور که یاد گرفته‌اید و بدون زیاده‌روی انجام دهید.
- به خستگی و روحیه‌ی بیمار هم توجه کنید؛ دلسردی بعد از سکته شایع است و با پزشک مطرح شود.
فیزیوتراپی در کنار درمان‌های دیگر
توانبخشی سکته معمولاً کار یک نفر نیست. پزشک مغز و اعصاب دارو و کنترل عوامل خطر را مدیریت می‌کند، گفتاردرمانگر مشکلات تکلم و بلع را درمان می‌کند و کاردرمانگر روی مهارت‌های روزمره و کارکرد دست کار می‌کند. تمرکز ما روی حرکت، تعادل، قدرت و راه‌رفتن است. اگر بیمار به خدمات دیگری هم نیاز داشته باشد، فیزیوتراپیست در جلسه‌ی ارزیابی به شما می‌گوید.
مدت درمان و هزینه‌ها
توانبخشی بعد از سکته معمولاً یک دوره‌ی چندهفته‌ای یا چندماهه است و دوره‌ی کوتاه‌مدت نیست. بعد از ارزیابی، برنامه‌ی هفتگی و فاصله‌ی بازبینی مشخص می‌شود و در طول مسیر با پیشرفت بیمار تغییر می‌کند.
فیزیوسنتر با بیمه‌های تأمین اجتماعی، سلامت و نیروهای مسلح و بسیاری از بیمه‌های تکمیلی همکاری دارد. چون جلسات زیاد می‌شود، سقف تعداد جلسات و فرانشیز بیمه را پیش از شروع بپرسید. فهرست بیمه‌ها و تعرفه‌ها در صفحه‌ی بیمه و تعرفه هست.
فیزیوتراپی سکته مغزی برای ساکنین شرق، جنوب‌شرق و جنوب تهران
برای بیمار و همراهش، رفت‌وآمد مرتب به جلسه‌ها بخشی از برنامه است؛ شعبه‌ای را انتخاب کنید که مسیر آن برای بیمار و همراه کم‌زحمت‌تر باشد.
شعبه‌های نارمک و پیروزی در شرق تهران و شعبه‌ی دولاب و خاوران در جنوب‌شرق تهران هستند. ساکنین جنوب تهران هم می‌توانند از راهنمای فیزیوتراپی در جنوب تهران برای انتخاب شعبه کمک بگیرند. سایر عارضه‌ها را هم می‌توانید در فهرست بیماری‌های قابل درمان با فیزیوتراپی ببینید.
شعبه‌ی مناسب برای مراجعه‌ی بیمار
برای بیماری که رفت‌وآمد برایش سخت است، نزدیک‌ترین شعبه انتخاب بهتری است. پیش از اولین مراجعه، درباره‌ی مسیر ورود و دسترسی با همان شعبه هماهنگ کنید.
شعبه نارمک (مهرزادفر)
نارمک، چهارراه سرسبز، ضلع شمال شرقی بزرگراه رسالت، ساختمان پزشکان سرسبز، پلاک ۶۴۶، طبقه سوم، واحد ۱۱
شعبه پیروزی (طب الرضا)
بزرگراه بسیج، خیابان پیروزی، پل دوم ابوذر، نرسیده به ائمه اطهار، خیابان برادران باقری، جنب داروخانه دکتر ذوالفقاری؛ داخل درمانگاه شبانه‌روزی طب الرضا
شعبه دولاب و خاوران (آزادگان)
دولاب، خیابان خاوران، خیابان عبدالحسین شیرازی، پلاک ۹۵
سوالات متداول فیزیوتراپی سکته مغزی
بعد از سکته از چه زمانی می‌شود فیزیوتراپی را شروع کرد؟
وقتی وضعیت پزشکی بیمار پایدار شد و پزشک معالج اجازه داد. در بیمارستان گاهی توانبخشی خیلی زود و در حد نشستن و جابه‌جایی شروع می‌شود و بعد در مرکز درمانی ادامه پیدا می‌کند. گزارش ترخیص یا نظر پزشک را به جلسه‌ی ارزیابی بیاورید.
چند ماه از سکته گذشته؛ هنوز فایده دارد؟
بیشترین پیشرفت معمولاً در ماه‌های اول است، اما تمرین در ماه‌ها و حتی سال‌های بعد هم می‌تواند به حفظ توان، تعادل و راه‌رفتن کمک کند. میزان بهبودی برای هر بیمار فرق دارد و نمی‌شود قول مشخصی داد.
هفته‌ای چند جلسه لازم است؟
به شدت ضعف، مدت گذشته از سکته و توان بیمار بستگی دارد. تعداد و فاصله‌ی جلسات بعد از ارزیابی تعیین می‌شود و هر چند هفته بازبینی می‌شود.
اگر دست یا پای بیمار سفت شده باشد چه می‌شود کرد؟
کشش آرام، وضعیت‌دهی و تمرین می‌تواند کمک کند. اگر سفتی شدید است و عملکرد یا بهداشت را مختل کرده، پزشک ممکن است دارو یا درمان دیگری هم تجویز کند. گزارش تغییر سفتی را به فیزیوتراپیست بدهید.
بیماری که با ویلچر یا واکر می‌آید مراجعه می‌تواند؟
شرایط ورودی و دسترسی هر شعبه فرق می‌کند. قبل از اولین مراجعه با شعبه‌ی نزدیک تماس بگیرید و وضعیت رفت‌وآمد بیمار را بگویید تا راهنمایی شوید.
فیزیوتراپی جای گفتاردرمانی و کاردرمانی را می‌گیرد؟
نه، این سه رشته مکمل هم‌اند. فیزیوتراپی روی حرکت و تعادل، گفتاردرمانی روی گفتار و بلع و کاردرمانی روی مهارت‌های روزمره و دست تمرکز دارند.
در خانه برای کمک به بیمار به چه چیزی توجه کنم؟
تمرین‌هایی را که فیزیوتراپیست آموزش داده در خانه ادامه دهید، بازوی طرف ضعیف را نکشید و مسیر رفت‌وآمد را از وسایل لغزنده خالی کنید. اگر فکر می‌کنید خانه نیاز به تغییر دارد، در جلسه بپرسید.